De lichte aanraking van de lente
De anemoon is een sierlijke bloem met een opvallende, open bloemvorm. Afhankelijk van de soort bloeit een anemoon al vroeg in het voorjaar of juist in de nazomer en herfst. Sommige soorten zijn lage bosplanten, andere vormen opvallende borderplanten of leveren kleurrijke snijbloemen.
Anemoon is geen naam voor één enkele plant, maar voor een heel geslacht van verschillende soorten. Daardoor verschillen de bloemen, groeivormen, bloeitijden en verzorging behoorlijk van elkaar.
Wat is een anemoon?
Anemoon is de Nederlandse naam voor planten uit het geslacht Anemone, dat behoort tot de ranonkelfamilie (Ranunculaceae). Het geslacht komt van nature voor in gematigde en subtropische gebieden op verschillende continenten.
Anemonen zijn kruidachtige planten die afhankelijk van de soort uit verschillende ondergrondse plantendelen groeien. Sommige soorten hebben een wortelstok, andere groeien uit een knol of een ander verdikt ondergronds orgaan.
Bekende anemonen zijn onder andere:
- Anemone nemorosa – de bosanemoon, een lage voorjaarsbloeier die in loofbossen groeit.
- Anemone blanda – een lage voorjaarsanemoon met bloemen in onder andere blauw, wit en roze.
- Anemone coronaria – de kroonanemoon, bekend om haar grote, kleurrijke bloemen en als snijbloem.
- Anemone hupehensis – een herfstanemoon met bloemen op lange, vertakte stelen.
- Anemone × hybrida – een groep veelgebruikte hybriden die als Japanse anemonen worden gekweekt.
Kenmerken van de anemoon
Hoewel de verschillende soorten behoorlijk uiteenlopen, hebben veel anemonen een herkenbare open, schotelvormige bloem. De opvallende gekleurde delen zijn botanisch meestal geen kroonbladeren, maar kelkbladen die de functie van kroonbladeren hebben overgenomen.
In het midden van de bloem bevinden zich veel meeldraden en stampers. Bij verschillende soorten vormt dit centrale deel een duidelijk contrast met de buitenste bloembladen.
Ook het blad verschilt per soort. Sommige anemonen hebben fijn ingesneden of handvormig gelobd blad, terwijl andere soorten een meer uitgesproken bladrozet vormen.
De hoogte loopt sterk uiteen. Lage voorjaarsanemonen blijven vaak compact, terwijl herfstanemonen lange bloemstelen kunnen vormen en daardoor duidelijk boven andere planten in een border uitsteken.
Welke soorten anemoon zijn er?
Er zijn veel verschillende anemonensoorten en cultivars. Een praktische indeling is die naar bloeitijd en groeivorm.
Voorjaarsanemonen
Voorjaarsbloeiende soorten zijn vaak lage planten die vroeg in het jaar kleur brengen. De bosanemoon (Anemone nemorosa) groeit vanuit een wortelstok en komt van nature voor in Europa tot de westelijke Kaukasus. Ze groeit vooral in loofbossen en andere plekken met lichte, gefilterde schaduw.
Ook Anemone blanda behoort tot de bekende lage voorjaarsanemonen. Deze soorten zijn geschikt voor verwildering, de voorzijde van borders en plekken onder bladverliezende bomen.
Kroonanemoon
De kroonanemoon (Anemone coronaria) is een heel ander type anemoon. Deze soort komt van nature voor in het Middellandse Zeegebied tot in delen van West- en Zuidwest-Iran en groeit uit een knol.
De bloemen zijn groter en opvallender dan die van veel bosanemonen. Vooral cultivars van de De Caen- en St. Brigid-groepen zijn geliefd vanwege hun kleuren en bloemvormen. De soort wordt zowel in de tuin als voor de snijbloementeelt gebruikt.
Herfstanemonen
Herfstanemonen zorgen juist laat in het jaar voor kleur. Onder de naam Japanse anemoon worden onder andere Anemone hupehensis en Anemone × hybrida gekweekt.
Deze vaste planten vormen stevige pollen en produceren vanaf de nazomer tot in de herfst schotelvormige bloemen op lange, vertakte stelen. Ze worden vaak 50 tot 150 centimeter hoog, afhankelijk van soort en cultivar.
Kleuren en bloemvormen van anemoon
De kleur en bloemvorm verschillen sterk per soort en cultivar.
Veel voorkomende kleuren zijn:
- Wit – helder en rustig, vaak met een opvallend donker of geel hart.
- Roze – van zachtroze tot intens roze.
- Blauw – vooral bekend bij verschillende lage voorjaarsanemonen.
- Paars en violet – komt bij verschillende soorten en cultivars voor.
- Rood – vooral opvallend bij cultivars van de kroonanemoon.
- Magenta en donkere tinten – komen eveneens voor bij gekweekte vormen van de kroonanemoon.
De bloemen kunnen enkelvoudig, halfgevuld of gevuld zijn. Bij herfstanemonen zijn vooral witte en roze tinten gebruikelijk, terwijl Anemone coronaria een veel breder kleurenpalet heeft.
Wanneer bloeit een anemoon?
De bloeitijd hangt sterk af van de soort.
De eerste anemonen kunnen al vroeg in het voorjaar bloeien. Bosanemonen verschijnen vaak voordat het bladerdek van bomen volledig gesloten is. Andere voorjaarsanemonen bloeien wat later in het voorjaar.
De kroonanemoon bloeit eveneens in het voorjaar en wordt vooral gewaardeerd om haar opvallende bloemen.
Herfstanemonen nemen later in het seizoen het stokje over. Anemone hupehensis en Anemone × hybrida bloeien doorgaans vanaf de nazomer tot in de herfst, waardoor ze kleur geven wanneer veel andere vaste planten al over hun hoogtepunt heen zijn.
Waar groeit een anemoon?
De ideale standplaats verschilt per groep.
Bosanemonen groeien van nature op plekken met lichte of gefilterde schaduw. Ze passen goed bij loofbomen en struiken, waar in het voorjaar voldoende licht op de bodem valt.
Kroonanemonen zijn afkomstig uit een veel zonniger klimaat. Ze hebben een zonnige, beschutte plek en goed doorlatende grond nodig. Vooral tijdens de rustperiode verdragen ze geen langdurig natte grond. In koude of natte winters kunnen ze bescherming nodig hebben.
Herfstanemonen doen het goed in zon of lichte halfschaduw. Ze houden van een voedzame, voldoende vochtige bodem, maar ook bij deze soorten is langdurig natte wintergrond ongewenst.
Anemoon planten en verzorgen
Omdat de verschillende anemonen niet allemaal dezelfde ondergrondse plantdelen hebben, verschilt ook het planten.
Voorjaarsanemonen worden vaak aangeboden als wortelstokken of knollen. Droge plantdelen kunnen voor het planten enkele uren in water worden gelegd om ze opnieuw vocht te laten opnemen. Voorjaarsanemonen worden meestal in het najaar of voorjaar geplant.
Bij de kroonanemoon is vooral een goede drainage belangrijk. Plant de knollen op een zonnige, beschutte plaats en voorkom dat de grond in de rustperiode langdurig nat blijft.
Herfstanemonen worden meestal als vaste plant in pot geleverd. Ze kunnen in het voorjaar of najaar worden geplant, wanneer de bodem voldoende vochtig is. Geef na het planten extra water totdat de plant goed is aangeslagen.
Voor de verzorging geldt in het algemeen:
- Water: geef bij droogte extra water tijdens de groei, maar voorkom wateroverlast.
- Bodem: kies een luchtige, goed doorlatende bodem; herfstanemonen waarderen daarnaast een humusrijke en vochtvasthoudende grond.
- Bemesting: een jaarlijkse laag compost is voor veel anemonen voldoende.
- Uitgebloeide bloemen: kunnen worden verwijderd om de plant verzorgd te houden.
- Snoeien: oude stengels en blad kunnen worden verwijderd zodra de plant in rust gaat of voordat de nieuwe groei begint.
Herfstanemonen hebben meestal geen ondersteuning nodig, ondanks hun relatief lange bloemstelen.
Anemoon in pot en border
Anemonen zijn geschikt voor verschillende plekken in de tuin.
Lage voorjaarsanemonen zijn mooi in potten, rotstuinen, aan de rand van borders en onder bladverliezende bomen. Wanneer de omstandigheden goed zijn, kunnen ze zich geleidelijk uitbreiden en grotere groepjes vormen.
Kroonanemonen komen goed tot hun recht in potten en zonnige borders. Een beschutte plek maakt het gemakkelijker om de knollen tegen langdurige kou en nattigheid te beschermen.
Herfstanemonen zijn vooral geschikt voor het midden of achterste deel van een border. Hun hoge bloemstelen steken mooi boven lagere vaste planten uit. Ze combineren goed met siergrassen, varens en andere laatbloeiende planten.
Anemoon als snijbloem
Vooral Anemone coronaria is geliefd als snijbloem. De lange, slanke stelen en grote bloemen maken de plant geschikt voor boeketten en bloemstukken.
De bloemen worden voor de snijbloemteelt vaak geoogst voordat ze volledig geopend zijn. In de vaas kunnen ze zich vervolgens verder ontvouwen.
Anemonen geven een boeket een luchtige uitstraling. De bloemen staan relatief los van elkaar op de slanke stelen, waardoor ze goed combineren met andere voorjaarsbloemen.
Interessante feiten over de anemoon
- Anemoon is een geslachtsnaam: er bestaan veel verschillende soorten met uiteenlopende eigenschappen.
- Het geslacht behoort tot de ranonkelfamilie, waartoe ook onder andere boterbloemen behoren.
- Niet iedere anemoon groeit uit een knol: bosanemonen groeien bijvoorbeeld vanuit wortelstokken, terwijl Anemone coronaria een knolvormende soort is.
- De bloeitijd loopt sterk uiteen: sommige anemonen bloeien in het voorjaar, andere juist vanaf de nazomer tot in de herfst.
- De bosanemoon is een echte voorjaarsbosplant: de soort groeit van nature in Europa tot de westelijke Kaukasus.
- De kroonanemoon komt uit het Middellandse Zeegebied: ze is daardoor gevoeliger voor koude en vooral voor natte wintergrond dan veel vaste anemonen.
- Herfstanemonen kunnen behoorlijk hoog worden: sommige cultivars bereiken ongeveer anderhalve meter.
- De opvallende bloembladen zijn botanisch meestal kelkbladen: de bloemen hebben dus niet dezelfde kroonbladopbouw als veel andere sierbloemen.
- Voorjaars- en herfstanemonen vullen elkaar mooi aan: met verschillende soorten kun je in meerdere seizoenen anemonen in de tuin hebben.
De anemoon is daarmee geen uniforme bloem, maar een veelzijdige groep planten met grote verschillen in vorm, bloeitijd en groeiwijze. Juist die variatie maakt het geslacht interessant: van een kleine bosanemoon in het vroege voorjaar tot een kleurrijke kroonanemoon of een hoge herfstanemoon in de border.