De verfijnde ster van de nazomer
De aster is een geliefde laatbloeier die vanaf de nazomer kleur brengt in de tuin. De bloemen hebben een karakteristiek ster- of madeliefachtig uiterlijk, met een geel hart en daaromheen smalle bloemblaadjes. Vooral blauwe, paarse, roze en witte asters zijn populair. Veel soorten bloeien tot ver in de herfst en zijn daarmee een waardevolle aanvulling op borders en natuurlijke tuinen.
Wat is een aster?
De naam aster wordt gebruikt voor verschillende planten uit de composietenfamilie, Asteraceae. Botanisch is de groep de afgelopen decennia opnieuw ingedeeld. Veel bekende tuin-asters die vroeger tot het geslacht Aster werden gerekend, behoren tegenwoordig bijvoorbeeld tot Symphyotrichum of Eurybia. De naam aster wordt in de tuinbouw echter nog steeds algemeen gebruikt.
Het woord Aster komt uit het Grieks en betekent ‘ster’, een verwijzing naar de vorm van de bloem.
De meeste asters die als vaste plant in de tuin worden gekweekt, zijn kruidachtige planten die ieder jaar opnieuw vanuit hun ondergrondse delen uitlopen.
Kenmerken van de aster
Asters vormen meestal bossige pollen met rechtopstaande, vertakte stelen. Afhankelijk van de soort en cultivar kunnen ze compact blijven of meer dan een meter hoog worden.
De bladeren zijn meestal groen, langwerpig tot lancetvormig en kunnen glad of licht behaard zijn. De bloem bestaat botanisch uit een bloemhoofdje: in het midden zitten kleine buisbloemen en daaromheen staan de opvallende lintbloemen.
Het hart is bij veel asters geel, terwijl de lintbloemen onder andere blauw, paars, roze of wit kunnen zijn. Sommige cultivars hebben gevulde bloemen met meerdere rijen lintbloemen.
Welke soorten asters zijn er?
Er zijn veel verschillende soorten en cultivars die als aster worden aangeboden. Bekende tuin-asters zijn onder andere Aster amellus, de Italiaanse aster, en Aster × frikartii, een populaire hybride.
Veel bekende herfstasters behoren tegenwoordig tot het geslacht Symphyotrichum. Daaronder vallen bijvoorbeeld de New England-aster (Symphyotrichum novae-angliae) en de New York-aster (Symphyotrichum novi-belgii).
Daarnaast bestaat de zomeraster of Chinese aster, botanisch Callistephus chinensis. Deze wordt als eenjarige plant gekweekt en verschilt daarmee van de meeste vaste tuin-asters.
Door de vele soorten en cultivars is er een grote keuze in hoogte, bloemkleur en bloeitijd.
Kleuren en bloemvormen van aster
Asters zijn vooral bekend om hun blauwe, paarse, lila, roze en witte bloemen. Ook roodachtige tinten komen voor. Het hart van de bloem is bij veel soorten geel.
De bloemen kunnen vrij klein en fijn zijn, maar ook groter en opvallender. Sommige cultivars hebben enkele bloemen met een duidelijk zichtbaar geel hart, terwijl andere halfgevulde of gevulde bloemen hebben.
De stervormige uitstraling ontstaat door de vele smalle lintbloemen die rondom het centrale bloemhart staan.
Wanneer bloeit aster?
De meeste tuin-asters bloeien van de late zomer tot in de herfst. Afhankelijk van soort en cultivar begint de bloei al in juli of augustus en kunnen planten tot oktober of november kleur geven.
Juist in deze periode zijn veel andere vaste planten al uitgebloeid. Asters zijn daardoor waardevolle laatbloeiers voor de border.
De bloeitijd verschilt per soort. Sommige asters bloeien relatief vroeg in de zomer, terwijl veel Symphyotrichum-soorten juist in september en oktober op hun hoogtepunt zijn.
Waar groeit aster?
Asters komen van nature voor in verschillende delen van de wereld. De soorten die tegenwoordig tot Symphyotrichum worden gerekend, komen vooral uit Noord- en Midden-Amerika, terwijl soorten uit het geslacht Aster onder andere in Europa en Azië voorkomen.
In de tuin staan de meeste asters het liefst in volle zon. Lichte halfschaduw wordt door veel soorten verdragen, maar een zonnige standplaats zorgt doorgaans voor een rijkere bloei.
Een voedzame bodem die voldoende vocht vasthoudt maar niet langdurig nat blijft, is ideaal.
Aster planten en verzorgen
Plant asters bij voorkeur in het voorjaar, zodat ze gedurende het groeiseizoen goed kunnen aanslaan. Een zonnige plek en vruchtbare, goed doorlatende grond vormen een goede basis.
Geef na het planten regelmatig water. Ook tijdens langdurige droge perioden hebben asters voldoende vocht nodig. De grond mag echter niet langdurig drassig zijn, vooral niet in de winter.
De meeste vaste asters zijn winterhard en kunnen jarenlang op dezelfde plaats groeien. Hoge cultivars kunnen op een winderige plek ondersteuning nodig hebben.
Uitgebloeide bloemen kunnen worden verwijderd, maar bij veel asters is dit niet noodzakelijk voor een goede bloei. In het voorjaar kan de plant worden gedeeld wanneer de pol te groot wordt of minder vitaal begint te worden.
Aster in pot en border
Asters zijn vooral geschikt voor de border, waar ze aan het einde van het seizoen voor veel kleur zorgen. Lage cultivars passen ook goed in een rotstuin of kleine border, terwijl hogere soorten mooi achterin een plantvak staan.
Ook in potten kunnen compacte asters worden gekweekt. Zorg daarbij voor voldoende drainage en geef tijdens droge perioden regelmatig water, omdat potgrond sneller uitdroogt dan tuingrond.
Asters combineren goed met andere laatbloeiende vaste planten en siergrassen.
Aster als snijbloem
Veel asters zijn ook geschikt als snijbloem. De fijne bloemen geven boeketten een luchtige uitstraling en combineren gemakkelijk met andere bloemen en siergrassen.
Snijd de stelen wanneer een deel van de bloemen geopend is en verwijder het blad dat onder water zou komen. Gebruik schoon water en ververs dit regelmatig.
De houdbaarheid verschilt per soort en cultivar, maar asters kunnen onder goede omstandigheden ongeveer een week of langer mooi blijven.
Interessante feiten over aster
- De naam Aster betekent in het Grieks ‘ster’.
- Asters behoren tot de familie Asteraceae, de composietenfamilie.
- Veel bekende tuin-asters hebben tegenwoordig een andere botanische geslachtsnaam, zoals Symphyotrichum.
- De New England-aster en New York-aster behoren tegenwoordig tot Symphyotrichum.
- De meeste vaste asters zijn kruidachtige planten die ieder jaar opnieuw uitlopen.
- De bloemen bestaan uit een bloemhoofdje met kleine buisbloemen en lintbloemen.
- Asters zijn belangrijke laatbloeiers en leveren in de nazomer en herfst nog kleur in de tuin.
- Veel enkelbloemige asters zijn aantrekkelijk voor bijen en andere bestuivende insecten.
- Er bestaan zowel compacte asters van enkele tientallen centimeters als hoge cultivars van meer dan een meter.
- Naast vaste asters bestaan er ook eenjarige asters, zoals de Chinese aster (Callistephus chinensis).
Asters zijn daarmee veelzijdige laatbloeiers die vooral bekendstaan om hun rijke kleuren en lange bloeiperiode. Door de grote variatie aan soorten en cultivars zijn ze geschikt voor zowel kleine borders als ruime tuinen en vormen ze een mooie overgang van de zomer naar de herfst.
Benieuwd waar deze bloem voor staat? Lees meer over de betekenis van de aster.