Stralende eenvoud
De gerbera is een van de meest herkenbare snijbloemen. Met haar grote bloemhoofden, lange stevige stelen en heldere kleuren brengt ze gemakkelijk kleur in een boeket, border of interieur. Toch is de gerbera botanisch veel meer dan één vrolijke bloem: Gerbera is een geslacht met verschillende soorten en cultivars, waarvan sommige geschikt zijn als kamerplant, andere als zomerbloeier en enkele ook als winterharde tuinplant.
Wat is een gerbera?
De gerbera behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae), net als de zonnebloem, madelief en paardenbloem. Het geslacht Gerbera omvat ongeveer zeventig soorten en komt van nature voor in delen van tropisch en zuidelijk Afrika en in delen van Azië. De naam Gerbera verwijst naar de Duitse arts en plantkundige Traugott Gerber.
De gerbera die we als snijbloem en kamerplant kennen, is vaak afkomstig uit soorten en kruisingen binnen het geslacht. Gerbera jamesonii, ook wel Barbertonse gerbera genoemd, is een belangrijke soort in de veredeling van siergerbera’s.
Kenmerken van de gerbera
Gerbera’s vormen een rozet van bladeren waaruit lange, meestal onvertakte bloemstelen omhoog komen. Bovenaan iedere steel staat één bloemhoofd.
Wat eruitziet als één grote bloem, bestaat botanisch uit veel afzonderlijke bloemetjes die dicht bij elkaar op een gemeenschappelijke bloembodem staan. De buitenste bloemetjes vormen de opvallende stralenkrans, terwijl in het centrum kleinere bloemetjes samen de schijf vormen.
Kenmerkend zijn:
- Bloemhoofd: groot, opvallend en margrietachtig van vorm.
- Bloemen: enkel of gevuld, afhankelijk van de soort of cultivar.
- Bladeren: groen en diep gelobd tot ingesneden, meestal verzameld in een lage bladrozet.
- Stelen: lang, rechtopstaand en meestal afzonderlijk uit de bladrozet groeiend.
- Hoogte: veel gerbera’s blijven compact, maar de exacte hoogte verschilt per soort en cultivar.
- Bloeitijd: bij veel gekweekte gerbera’s loopt de bloei gedurende de zomer door.
Welke soorten gerbera’s zijn er?
Gerbera’s worden vooral onderscheiden op basis van soort, cultivar en toepassing. Voor de tuin en als kamerplant zijn vooral veredelde vormen belangrijk.
Gerbera jamesonii
Gerbera jamesonii is een bekende soort met grote margrietachtige bloemhoofden. De bloemen verschijnen op lange stelen boven het blad en kunnen rood, oranje, roze of geel zijn. De soort vormt een vaste plant, maar is in veel Europese tuinen niet betrouwbaar winterhard.
Tuingerbera’s
Voor de tuin zijn verschillende geselecteerde en veredelde gerbera’s verkrijgbaar. Sommige cultivars zijn ontwikkeld voor een langere bloei, compacte groei of een betere winterhardheid. De zogenoemde Garvinea- en Everlast-series behoren tot de bekendere winterhardere typen, al hebben ook deze planten bescherming nodig tegen langdurige vorst en vooral tegen natte wintergrond.
Gerbera’s als kamerplant
Compacte gerbera’s worden ook verkocht als bloeiende kamerplant. Ze doen het goed op een lichte plaats en kunnen onder geschikte omstandigheden lange tijd bloemen produceren.
Kleuren en bloemvormen van gerbera’s
Gerbera’s zijn verkrijgbaar in een groot aantal kleuren. Rood, oranje, geel, roze, wit en paars komen voor, naast talloze tussentinten en combinaties. Ook het hart van het bloemhoofd kan verschillen in kleur.
De bloemvorm varieert eveneens. Er zijn gerbera’s met een eenvoudige stralenkrans, maar ook cultivars met meerdere rijen bloemblaadjes en sterk gevulde bloemhoofden.
De kleur en bloemvorm zijn vooral uiterlijke kenmerken van de cultivar. De symbolische betekenis van verschillende gerberakleuren hoort bij de aparte pagina over de betekenis en bloementaal van de gerbera.
Wanneer bloeien gerbera’s?
Gerbera’s kunnen bij voldoende warmte en licht langdurig bloeien. In de tuin ligt de belangrijkste bloeiperiode doorgaans in de zomer. Onder geschikte omstandigheden kunnen nieuwe bloemen elkaar gedurende een groot deel van het groeiseizoen opvolgen.
De bloei wordt beïnvloed door licht, temperatuur, water en de conditie van de plant. Door uitgebloeide bloemen volledig weg te nemen, kan de plant nieuwe bloemstelen blijven vormen.
Waar groeit de gerbera?
Wilde gerbera’s groeien in uiteenlopende gebieden van Afrika en Azië. De soorten zijn aangepast aan verschillende omstandigheden, waardoor ook binnen het geslacht grote verschillen bestaan.
Voor gekweekte gerbera’s geldt in het algemeen dat ze houden van:
- een warme, zonnige en beschutte standplaats;
- vruchtbare, goed doorlatende grond of potgrond;
- voldoende vocht tijdens de groei;
- zo min mogelijk langdurig natte omstandigheden rond de wortels.
Gerbera’s zijn gevoelig voor kou. De meeste gekweekte vormen worden daarom in gematigde klimaten als kamerplant of als tijdelijke zomerplant gehouden. Er zijn inmiddels ook winterhardere cultivars, maar die doen het alleen goed op een beschutte plaats met goed drainerende grond.
Gerbera’s planten en verzorgen
Geef een gerbera veel licht, maar voorkom bij planten achter glas zeer felle middagzon die het blad kan beschadigen. Buiten staan gerbera’s het liefst op een warme, zonnige plaats.
Water geven vraagt enige aandacht. De grond mag tijdens de groei niet langdurig uitdrogen, maar overtollig water moet goed kunnen wegstromen. Vooral een voortdurend natte bodem kan problemen met de wortels veroorzaken.
Verwijder uitgebloeide bloemstelen helemaal bij de basis. Dit houdt de plant netjes en stimuleert de vorming van nieuwe bloemstelen. Gerbera’s hebben normaal gesproken geen uitgebreide snoei nodig.
Wie gerbera’s buiten kweekt, kan vorstgevoelige planten in het najaar naar een beschutte, vorstvrije plaats brengen. Winterharde cultivars kunnen buiten blijven, maar ook daarbij is bescherming tegen langdurige kou en natte grond belangrijk.
Gerbera in pot en border
Gerbera’s zijn bijzonder geschikt voor potten en bakken op een zonnig terras of balkon. Compacte planten komen ook goed tot hun recht aan de voorkant van een border.
In de tuin kunnen gerbera’s worden gecombineerd met siergrassen en andere zomerbloeiers. Door verschillende kleuren bij elkaar te zetten ontstaat een uitbundig geheel, terwijl een groep gerbera’s in één kleur juist een rustigere uitstraling geeft.
Voor potten is een goed drainerend substraat belangrijk. Een pot met voldoende afwateringsgaten helpt voorkomen dat water rond de wortels blijft staan.
Gerbera als snijbloem
De gerbera is een belangrijke snijbloem en wordt wereldwijd veel gebruikt in boeketten en bloemstukken. De lange steel en opvallende bloem maken haar geschikt als solobloem, maar ook voor kleurrijke arrangementen.
Voor een langere houdbaarheid is het belangrijk om schoon water te gebruiken en de stelen niet onnodig diep onder water te zetten. Gerbera’s hebben relatief zachte stelen en profiteren van een schone vaas en regelmatig ververst water.
De exacte houdbaarheid verschilt per cultivar en omstandigheden, waardoor een vaste termijn zoals “altijd tien dagen” beter niet als algemene regel wordt gebruikt.
Interessante feiten over gerbera’s
- De gerbera behoort tot de Asteraceae, de composietenfamilie.
- Het geslacht omvat ongeveer zeventig soorten.
- De naam Gerbera is een eerbetoon aan plantkundige Traugott Gerber.
- Het grote bloemhoofd bestaat uit veel afzonderlijke bloemetjes.
- Gerbera’s kunnen enkelbloemige of gevulde bloemhoofden hebben.
- De bloemen zijn verkrijgbaar in een uitzonderlijk groot aantal kleuren.
- De meeste tuin-gerbera’s zijn niet volledig winterhard, maar er zijn geselecteerde winterhardere cultivars.
- Gerbera’s worden zowel als kamerplant, tuinplant als snijbloem gekweekt.
- De soort Gerbera jamesonii komt van nature uit zuidelijk Afrika.
Gerbera: een bloem vol kleur
Van een compacte potplant tot een professionele snijbloem: de gerbera combineert een herkenbare bloemvorm met een enorme variatie aan kleuren en cultivars. Haar botanische achtergrond is minstens zo interessant als haar vrolijke uitstraling. Juist de combinatie van eenvoud, sterke bloemstelen en langdurige bloei heeft de gerbera tot een geliefde bloem voor zowel huis als tuin en boeket gemaakt.
Meer weten over de symboliek van deze bloem? Ontdek de betekenis van de gerbera.
Geef een reactie